0

ADLARIN YERİNE KULLANILAN SÖZCÜKLER ( ZAMİRLER / ADILLAR )

ZAMİR: Kendileri isim olmadığı halde ismin yerini tutan sözcüklere zamir denir.
A ) KELİME HALİNDEKİ ZAMİRLER
1. Şahıs ( Kişi ) Zamirler: İnsan isimlerinin yerine kullanılan zamirlere şahıs ( kişi ) zamirleri denir. Kişi zamirleri üç tekil, üç çoğul olmak üzere altı tanedir. “Ben, sen, o, biz, siz, onlar”       “Kendi” sözcüğü de kişi zamiridir.
 
 
ÖRNEK:    Bunu sen istedin.                       Bu oyunu biz kazanırız.             Bu işin sorumlusu onlardır.                        Kendi düşen ağlamaz.

2. İşaret Zamirleri: Varlıkların yerini işaret yoluyla tutan zamirlerdir. “ Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar”
Tekil        Çoğul                 
Konuşana yakın olanın yerine ---------   Bu            Bunlar                                                
Konuşana biraz uzak olanın yerine ----   Şu            Şunlar                                                                   
Konuşandan çok uzak olanın yerine-----             Onlar                                                                   
Örnek:      
Bunu cebine koyar mısın ?
Şunu çekmeceme kim koydu?
Onları temizleyip verebilirsin
Şunlar, en sevdiğim eşyalarımdır.

“Bu, şu, o”  sözcükleri bir ismin önüne gelerek, o ismi işaret yoluyla gösterirse işaret sıfatıdır. Bir ismin yerini tutarsa işaret zamiri denir.
Örnek:   Bu filmi çok severim.      Bunu, çok severim.                                 
              İşaret Sıfatı                     İşaret Zamiri                    
Şu çocuk çok cömerttir.            Şu,çok cömerttir.
            İşaret Sıfatı                  İşaret Zamiri

“ O “ ve “ Onlar” sözcükleri hem işaret hem de kişi zamiri olarak kullanılabilir. Bu sözcükler, insan isimlerinin yerini tutarsa kişi, insan dışındaki varlıkların yerine kullanılırsa işaret zamiridir.
Örnek:   O, çok çalışkan bir çocuktur.      O, en sevdiğim şemsiyemdir.
              Kişi Zamiri                                   İşaret Zamiri      
          Onlar, en samimi arkadaşlarımdır.     Onları, kitabın arasına koydum.
              Kişi Zamiri                                             İşaret Zamiri   

3. Belgisiz Zamirler:  Yerlerini tuttukları varlığı kesin olarak belirtmeyen, hangi ismin yerine kullandıkları tam olarak belli olmayan zamirlere belgisiz zamirler denir.   ” Bazısı, bazıları, biri, birileri, kimi, çoğu, hepsi, tümü, herkes vb.”
Örnek: Geziye diğerleri de gelecek.                Bu soruyu biri çözsün.               Bazıları, derslerine çalışmıyor.        İnanın, hepinizi çok özledim.

Belgisiz zamirler, belgisiz sıfatların “ –ı, -i, -u, -ü” eklerini almış biçimleridir. Belgisiz sıfatlar, çekim eklerini almazken, belgesiz zamirler; iyelik, hal ve çoğul eklerini alabilirler.
Örnek:Birkaç öğrenci, okula geç geldi.   Bazı arkadaşlarımla anlaşamıyorum.
                Belgesiz Sıfat                                Belgesiz Sıfat
                Birkaçı, okula geç geldi.  Bazılarıyla anlaşamıyorum.
      Belgisiz Zamir                             Belgesiz Zamir

4. Soru Zamirleri: İsimlerin yerlerini, soru yoluyla tutan zamirlere soru zamirleri denir. “ Kim, ne, hangisi, nerede, kaçı, kaçıncısı vb. “
Örnek:                    
Seçimi kim kazanacak?                            
O adam, sana ne söyledi.                           
Bu kalemlerden hangisi daha güzel?
Öğrencilerden kaçı derse girmedi?            
Sen nerede oturuyorsun ?                         
Yüzme yarışmasında kaçıncı oldun ?

B ) EK HALİNDEKİ ZAMİRLER:
1. İlgi Zamiri: İsimlerin yerini tutan “-ki” ekine ilgi zamiri denir. Kelimeye bitişik yazılır. Zamire “ –ki “ eki eklenir.
Örnek:      Oya’nın kalemi mavi, Ayşe’nin kalemi kırmızıdır.
Oya’nın kalemi mavi, Ayşe’ninki kırmızıdır.
Yukarıdaki cümlelerde “ Ayşe “ adına eklenen “-ki”, cümlede daha önce geçen “ kalem” isminin yerini tutmuştur. Bu nedenle ilgi zamiridir.

“-ki “ eki aynı zamanda sıfat türetir. İlgi zamiri olan “–ki ” ile karıştırılmamalıdır.
Örnek: Kapıdaki paspas kaybolmuş.  Kapıdaki kaybolmuş.           
                       Sıfat türeten “ –ki”                 ilgi zamiri                          
Elindeki vazoyu yere düşürdü.         Elindekini, yere düşürdü.
         sıfat türeten “-ki “                            ilgi zamiri 
2. İyelik ( Sahiplik / Aitlik ) Zamiri: İsim veya isim soylu kelimelerin sonuna eklenerek onların kime veya neye, kaçıncı kişiye, ait olduğunu belirten eklere iyelik zamiri denir.  
Örnek:    Ev ( Evin kime ait olduğu belli değil )     
Evim ( Benim evim )  


Süleyman ERDEN 4 – A Sınıf Öğretmeni
 Soru-cevap sitesi




Yorum Gönder

 
Top