0

A)   ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM
  
1.   CANLI DEYİNCE NE ANLIYORUZ?

2.   BİTKİ VE HAYVANLARIN CANLILIK ÖZELLİKLERİ

3.   GÖZLE GÖRÜLEMEYECEK KADAR KÜÇÜK CANLILARI TANIYALIM

4.   UYUYAN CANLILARI UYANDIRALIM 


B)    YAŞADIĞIMIZ ÇEVRE

1.  YAŞAM ALANLARI

2.  ÇEVREMİZDEKİ KİRLİLİK

3.  İNSAN VE KİRLİLİK

4.  ÇEVREMİZİ KORUYALIM.

A)  ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM
·        DERS ÇALIŞIRKEN, YÜRÜRKEN, ÇEVREMİZE BAKTIMIĞIMIZDA BİRÇOK VARLIK GÖRÜRÜZ. ÇEVREMİZE BAKTIĞIMIZDA GÖRDÜĞÜMÜZ CANLI VE CANSIZ VARLIKLARIN BÜTÜNÜNE DOĞA DENİR.
·        CANSIZ VARLIKLAR CANSIZ GOAYI, CANLI VARLIKLAR CANLI DOĞAYI OLUŞTURURLAR.

1.   CANLI DEYİNCE NE ANLIYORUZ?

·        CANLI VE CANSIZ VARLIKLAR ARASINDA BAZI FARKLILIKLAR VARDIR.
·        CANLI VARLIKLAR HAREKET EDER FAKAT CANSIZ VARLIKLAR EDEMEZ
·        CANLILAR YAŞAMSAL FAALİYETLERİNİ SÜRDÜREBİLMESİ İÇİN ENERJİYE İHTİYAÇ DUYARLAR. BU NEDENLE BESLENİR VE ENERJİYE İHTİYAÇ DUYARLAR.
·        CANSIZ VARLIKLAR SOLUNUM YAPAMAZ VE BESLENEMEZLER. YANİ ENERJİ ÜRETEMEZ TÜKETEMEZLER.
·        CANLILAR ELDE ETTİKLERİ ENERJİ İLE BÜYÜR VE ÇOĞALIRLAR, CANZSIZ VARLIKLAR BU OLAYI YAPAMAZLAR.

*********CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ********** 
  1. BÜYÜRLER VE GELİŞİRLER
  2. BESLENİRLER
  3. HAREKET EDERLER
  4. SOLUNUM YAPARLAR
  5. BOŞALTIM YAPARLAR
  6. UYARTI ALIR VE TEPKİ VERİRLER.
  7. ÇOĞALIRLAR.

2.   BİTKİ VE HAYVANLARIN CANLILIK ÖZELLİKLERİ
  • ·        ÇEVREMİZ BİRÇOK CANLI VE CANSIZDAN MEYDANA GELİR.
  • ·        CANLILAR ORMAN, DENİZ, HAVA GİBİ PEK ÇOK ALANDA YAŞAYABLİRLER.
  • ·        EVREMİZDE GÖZLE GÖRDÜĞÜMÜZ PEK ÇOK CANLI VARLIĞI HAYVANLAR VE BİTKİLER OLUŞTURUR.
  • ·        BİTKİ VA HAYVANLARIN PEK ÇOK FARKLI ÖZLELLİKLERİ OLMASINA RAĞMEN ORTAK ÖZELLİKLERİ DE VARDIR.


******BİTKİ VE HAYVANLARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ*****
BÜYÜME VE GELİŞME
  • ·      BÜTÜN CANLILAR BÜYÜRLER VE GELİŞİRLER, HAYVANLARDA BÜYÜME SINIRLIDIR.
  • ·      HAYVANLAR DÜNYAYA GELDİKLERİNDE ÇOK KÜÇÜKTÜRLER, ZAMAN İÇERİSİNDE BÜYÜR VE GELİŞİRLER.
  • ·      KURBAĞA YAVRULARI YUMURTADAN ÇIKTIĞINDA KÜÇÜKTÜR, BÜYÜYP ERGİN KURBAĞA OLUNCA BÜYÜMESİ DURUR.
  • ·      BİTKİLERDE BÜYÜME SÜREKLİDİR VE FARKLIDIR.
  • ·      BİTKİLER BİR TOHUMUN TOPRAKTA ÇİMLENMESİ İLE FİDAN OLUR.
  • ·      FİDANIN GELİŞMESİYLE ERGİN BİTKİLER OLUŞUR. İLKBAHARDA EKİLEN FASULYE FİDELERİ BÜYÜYÜP GELİŞİR VE FASULYE BİTKİSİNİ OLUŞTURUR.

BESLENME
  • ·      BÜTÜN CANLILAR HAREKET DEBİLMEK BÜYÜYÜP GELİŞEBİLMESİ İÇİN BESLENİRLER.
  • ·      CANLLILAR GEREKLİ OLAN ENERJİYİ BESİNLERDEN ELDE EDERLER.
  • ·      YANİ BÜTÜN CANLILAR BESLENİRLER AMA BÜTÜN CANLILARIN BESLENMELERİ FARKLI FARKLIDIR.
HAREKET

  • CANLILAR HAREKET EDERLER.
  • HAYVANLAR YER DEĞİŞTİREREK AKTİF HAREKET EDERLER.
  • HAYVANLAR YÜZGEÇ, KANAT, BACAK GİBİ HAREKET ORGANLARI VARDIR.
  • KUŞ, KELEBEK GİBİ HAYVANLAR UÇARAK KANATLARIYLA HAREKET EDERLER.
  • BALIKLAR YÜZEREK HAREKET EDERLER.
  • BİTKİLER KÖKLERİYLE TOPRAĞA TUTUNDUKLARINDANYER DEĞİŞTİREMEZLER.
  • PASİF HAREKET EDERLER.
  •       BİTKİLERİN AÇMASI, GÜNEŞE DOĞRU YÖNELMESİ, KÖKLERİNİN TOPRAKTAKİ SUYA DOĞRU UZAMASI PAİF HAREKETTİR.


SOLUNUM

  • CANLILARIN YAŞAMSAL FAALİYETLERİNİ SÜRDÜREBİLMESİ İÇİN BESLENMELERİ GEREKTİĞİNİ ÖĞRENMİŞTİK. BU ENERJİNİN AÇIĞA ÇIKMASI İÇİN İSE SOLUNUMA İHTİYÇLARI VARDIR.
  • CANLILARIN ÇOĞU SOLUNUMYAPARKEN DIŞARDAN ALDIKALRI OKSİJENİ KULLANIRAR. BU OSİJENLE BESİNLERİ PARÇALAYARAK ENERJİ ELDE EDERLER.
  • CANLILARDA SOLUNUM ORGANLARI FARKLILIK GÖSTERİR.
  • MEMELİLERİN, KUŞALRIN, SÜRÜNGENLERİN SOLUNUM ORGANI AKCİĞERLERİDİR.
  • BALIKLARIN SOLUNUM ORGANI SOLUNGAÇLARIDIR.
  • SOLUCANARIN ÖZEL SOLUNUM ORGANLARI YOKTUR. ISLAK DERİLERİ İLE DIŞARIDAN OKSİJEN ALIRLAR.
  • BİTKİLERİN SOLUNUM ORGANLARI YAPRAKLARIDIR. BİTKİLER YAPRAKALRI İLE DIŞARIDAN OKSİJEN ALIRLAR.

BOŞALTIM

  • CANLILAR ÇEŞİTLİ FAALİYETLER SONUNDA VÜCUTLARINDA OLUŞAN ARTIK MADDELERİ DIŞARI ATARLAR.
  • İNEK, ASLAN, KUŞ GİBİ VARLIKLARIN BOŞALTIM ORGANLARI BÖBREKTİR.
  • BÖBREKLER VÜCUTTA BİRİKEN ZARARLI MADDELERİ DIŞARI ATARAK BOŞALTIMA YARDIMCI OLURLAR.
  • BİTKİLER YAPRAKLARI İLE TERLEME YAPARAK FAZLA SUYU DIŞARI ATARLAR VE BOŞALTIMI GERÇEKLEŞTİRİRLER.

UYARTI ALABİLME VE TEPKİ VEREBİLME
  • BİTKİLER VE HAYVANLAR ÇEVREDEN GELEN UYARILARA FARKLI ŞEKİLDE TEPKİ VERİRLER.
  • KÖPEĞİMİZ SESİMİZİ DUYUNCA YANIMIZA GELİR
  • KEDİ FAREYİ GÖRÜNCE KOŞAR
  • TAVUKLARA YEM ATINCA TOPLAŞIRLAR.
  • BAZI BİTKLER ÇEÇEK VE YAPRAKALRINI GÜNEŞ IŞIĞINA DOĞRU ÇEVİRİRLER.

ÜREME
  • ·      HER CANLI OLGUNLAŞINCA KENDİNE BENZEYEN CANLILAR MEYDANA GETİRİR.BU OLAYA ÜREME ADI VERİLİR.
  • ·      CANLILARIN ÜREME ŞEKİLLERİ FARLI FARKLIDIR.
  • ·      MEMELİ CANLILAR DOĞURARAK ÇOĞALIRLAR.
  • ·      BAZI HAYVANLAR YUMURTA İLE ÇOĞALIRLAR.
  • ·      BİTKİLER İSE TOHUMLA ÇOĞALIRLAR.TOHUMLAR UYGUN ŞARTLARDA ÇİMLENEREK YENİ BİTKİ OLUŞTURURLAR.


CANLILIK ÖZELLİĞİ
HAYVANLAR  (UYGULAMA ŞEKLİ)
BİTKİLER (UYGULAMA ŞEKLİ)
HAREKET


BESLENME


SOLUNUM


ÜREME


BÜYÜME VE GELİŞME


BOŞALTIM


UYARTI YAPABİLME VE TEPKİ VEREBİLME





3. GÖZLE GÖRÜLEMEYECEK KADAR KÜÇÜK CANLILARI TANIYALIM
  • CANLILAR SADECE BTKİ VE HAYVANLARDAN OLUŞMAZLAR.
  • GÖZLE GÖRÜLEMEYECEK KADAR KÜÇÜK CANLILAR VARDIR. BUNLARA MİKROSKOBİK CANLILAR DENİR.
  • GÖZLE GÖRÜLEMEYECE KADAR KÜÇÜK OLAN CANLILARI MİKROSKOP YARDIMIYLA GÖREBİLİRİZ.
  • MİKROSKOBİK CANLILAR HAVA, TOPRAK, SU GİBİ TÜM ORTAMLARDA BULUNABİLİR.
  • KEK, EKMEK, POĞAÇA, MAYALANMIŞ HAMURDAN YAPILIR. HAMURUN KABARMASINI SAĞLAYAN MİKROSKOBİK CANLIDIR.
  • SÜTÜN, PEYNİRİN VE YOĞURDUN OLUŞMASINDA, ÜZÜM SUYUNUN SİRKE OLMASINDA, TURŞUNUN YAPILMASINDA MİKROSKOBİK CANLILAR ETKİLİDİR.
  • PENİSİLİN DENEN ÖLDÜRÜCÜ İLAÇ PEYNİR KÜFÜNDEN YAPILIR.
  • BU CANLILARIN OLUMLU ETKİSİ OLDUĞU GİBİ OLUMSUZ ETKİLERİ DE VARDIR.
  • BESİNLERİ KÜFLENDİREN VE EKŞİTEN MİKROSKOBİK CANLILARDIR.
  • MİKROSKOBİK CANLILARIN BAZILARI İNSANLARA BAZILARI DA DİĞER CANLILARDA HASTALIKLARA NEDEN OLUR.
  • MİKROSKOBİK CANLILARIN NEDEN OLDUĞU HASTALIKLARIN BAZILARI ŞUNLARDIR:
  • İNSANLARDA; KOLERA, VEREM, DİZANTERİ, SITMA GİBİ HASTALIKLARA BU CANLILAR NEDEN OLUR.
  • BAZI MİKROSKOBİK CANLILAR TOPRAĞA KARIŞARAK CANLI ATIKLARINI TÜKETİRLER VE ÇEVRE KİRLİLİĞİNİ ÖNLEMİŞ OLURLAR.

    4.
    UYUYAN CANLILARI UYANDIRALIM
  • EVİMİZDE KULLANDIĞIMIZ YUMURTA, FASULYE, MERCİMEK GİBİ VARLIKLAR CANLIDIR.
  • BU CANLILAR UYGUN KOŞULLAR OLMADIĞINDAN UYKU HALİNDEDİRLER.
  • UYGUN KOŞULLAR OLUŞTURULUNCA UYKUDAN UYANIR CANLILIK ÖZELLİĞİ KAZANIRLAR.
  • FASULYE TOHUMU YETERİ KADAR SU HAVA VE GÜNEŞLE BULUŞTURULDUĞUNDA FASULYE BİTKİSİ OLUŞUR.   

C)          YAŞADIĞIMIZ ÇEVRE
  • BİR CANLININ BULUNUĞU ORTAMA ÇEVRE DENİR.
  • ÇEVRE ÇEŞİTLİ CANLI VE CANSIZ VARLIKLARDAN OLUŞUR.
  • ÇEVREMİZDE CANLILARIN YAŞAYABİLECEĞİ FARKLI YAŞAM ALANLARI VARDIR.
  • HAYATIN DEVAM EDEBİLMESİ İÇİN ÇEVREYİ KORUMAMIZ GEREKMEKTEDİR.


1.                       YAŞAM ALANLARI

  • DOĞADAKİ CANLILAR FARKLI ORTAMLARDA YAŞARLAR.
  • CANLILARIN KENDİ ÖZELLİKLERİNE GÖRE DOĞAL YAŞAMA ALANLARI VARDIR.
  • CANLILARIN YAŞAMASI BELLİ SICAKLIK GEREKİR.

CANLILARIN YAŞAM ALANLARI HAVA, SU VE KARA ALANLARIDIR.
  • SU ORTAMDA PEK ÇOK CANLI YAŞAR.
  • MİKROSKOBİK CANLILAR GENELLİKLE SUDA YAŞARLAR.
  • BALIKLARIN BİR KISMI TATLI SUDA BİR KISMI DA TUZLU SUDA YAŞARLAR.
  • YENGEÇ, İSTAKOZ, MİDYE, MÜREKKEP BALIPI SUDA YAŞAR VE SUDAKİ ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJENLERDEN YARARLANIRLAR.
  • GÜNEŞ IŞINLARI DENİZ DİPLERİNE KADAR İNEMEDİĞİNDEN CANLI ÇEŞİTLİLİĞİ DE AZALIR.
  • CANLILARIB BİRÇOĞU KARADA YAŞAR.
  • ORMAN ÇAYIR GÖL DAĞ GİBİ ALANLARDA YAŞARLAR.
  • KURBAĞA, SUAYGIRI, TİMSAH, SUKAPLUMBAĞASI, KUNDUZ GİBİ CANLILAR HEM KARADA HEM DE SUDA YAŞARLAR.
  • İNSAN ELİYLE OLUŞAN YAŞAM ALANLARI DA VARDIR.BUNLAR DOĞAL OLMAYAN YAŞAMA ALANLARIDIR.ÖRNEĞİN AKVARYUM, TARLA, SAKSI, HAVUZ GİBİ…


2. ÇEVREMİZDEKİ KİRLİLİK
  • HER CANLININ YAŞAMLARINI SÜRDÜREBİLMELERİ İÇİN DOĞAL ALANLARA YANİ ÇEVREYE İHTİYACI VARDIR.
  • ÇEŞİTLİ ÇEVRELERDE YAŞAYAN CANLILAR UYUM İÇERİSİNDE BİRLİKTELİKLERİNİ DEVAM ETTİRİRLER.
  • ÇEVRENİN KİRLENMESİ BU UYUMU ORTADAN KALDIRARAK TABİATIN DENGESİNİ BOZMAKTADIR.
  • ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN EN ÖNEMLİ FAKTÖRÜ İSE İNSAN UNSURUDUR.
  • ÇEVRE DENİLİNCE AKLIMIZ İLK ÖNCE YAKIN ÇEVRE GELİR.
  • EVİMİZ, MAHALLEMİZ, SOKAĞIMIZ, OKULUMUZ VE SINIFIMIZDIR.
  • YAKIN ÇEVREMİZİ TEMİZ TUTARSAK ÇEVRE KİRLİLİĞİNİ DE ÖNLEMİŞ OLURUZ.
  • SINIFLARIMIZI VE OKULUMUZU TEMİZ TUTMALIYIZ VE BAHÇE TEMİZLİĞİNE ÖZEN GÖSTERMELİYİZ.


3. İNSAN VE KİRLİLİK
  • NE YAZIK Kİ ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN EN ÖNEMLİ FAKTÖRÜ İNSANDIR.
  • İNSAN NÜFÜSUNUN HIZLI ARTMASI BARINA SORUNU ORTAYA ÇIKARMAKTADIR.
  • BU NEDENLE DÜZENSİZ KENTLEŞME KAÇAK YAPILAŞMA ARTMIŞTIR.
  • İNSANLAR HAYVAN OTLATARAK, TARLA AÇMAK İÇİN VE YERLEŞİM YERLERİ OLUŞTURMAK İÇİN ORMANLARI TAHRİP EDERLER.
  • ORMANLAR HAVAYA OKSİJEN VEREREK İNSN GİBİ BİRÇOK CANLININ HAYATLARINI SÜRDÜRMESİNİ SAĞLAR.


*****ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN NEDENLERİ******
&   ÇEVREYE ATILAN ÇÖPLER
&   KANALİZASYON SİSTEMİNİN EKSİKLİĞİ
&   TARIM İLAÇLARININ KONTROLSÜZ KULLANIMI
&   NÜFUS ARTIŞI VE DÜZENSİZ KENTLEŞME
&   DETERJANLAR, DEODORANTLAR, PİLLER
&   EV VE FABRİKA BACALARINDAN ÇIKAN DUMANLAR
&   MOTORLU TAŞITLARDAN EGZOZUNDAN ÇIKAN ZEHİRLİ GAZLAR

4. ÇEVREMİZİ KORUYALIM.
  • ÇEVRE KİRLİLİĞEİNE NEDEN OLAN ETKENLERİ ÖĞRENDİK
  • BU KİRLİLİKLER ÇEVREMİZDEKİ BÜTÜN CANLILARA ZARAR VERİR
  • ÇEVRE KİRLİLİĞİNİ ÖNLEMEK BİZİM ELİMİZDEDİR.

 ****YAŞADIĞIMIZ ÇEVREYİ TEMİZ TUTMAK İÇİN**** 
  • SINIFLARIMIZI TEMİZ TUTMALIYIZ
  • KÂĞIT ARTIKLARINI VE ÇİKOLATA POŞETLERİNİ ÇÖPE ATMALIYIZ.
  • OKUL BAHÇESİNİ TEMİZ TUTMALIYIZ.
  • EVİMİZİN ÖNÜNÜ TEMİZ TUTMALIYIZ
  • AĞAÇLANDIRMAYA ÖZEN GÖSTERMELİYİZ.
  • KÂĞIT, PLASTİK, CAM GİBİ GERİ DÖNÜŞÜM İMKÂNI OLAN MADDELERİN GERİ DÖNÜŞÜMÜNÜ SAĞLAMALIYIZ.
  • PARFÜM VE DEODORANT KULLANIMINA DİKKAT ETMELİYİZ.

 Soru-cevap sitesi




Yorum Gönder

 
Top