0

4. Sinif Fen ve Teknoloji Dünyamızın Şekli Konusu Anlatımı ve Ders Özeti, 4. Sinif Fen ve Teknoloji toprak oluşumu,4. Sinif Fen ve Teknoloji  çevre kirliliği ve erozyon
DÜNYA’MIZIN ŞEKLİ
      Dünya’mızın şekli üst ve alt kısımdan basık (kutuplardan basık) bir KÜRE şeklindedir.
 DÜNYA’NIN KÜREYE BENZEDİĞİNİN KANITLARI
 1- Dünya’nın, Ay üzerine düşen gölgesi yuvarlaktır.
 2- Uzaktan gelen bir geminin önce dumanını, sonra bacasını veya bayrağını daha sonra da geminin tamamını görmemiz.
 3-Bir noktadan çıkıp hep aynı yönde gidersek başladığımız noktaya geri dönmemiz. 
4-Uzaydan çekilen fotoğraflar, Dünya’nın küreye benzediğinin kesin kanıtıdır.
KAYAÇLARI,MİNERALLERİ VE MADENLERİ TANIYORUZ
 Karalar kayaçlardan oluşmuştur. Kayaçlar ise çeşitli minerallerin birleşmesi ile oluşmuş katı maddedir. Minerallerin çeşitliliği ve farklılığından dolayı kayaçların yapısal özellikleri, renkleri, sağlamlıkları birbirinden farklıdır. Mineraller,kayaçlara;renk,sertlik,yumuşaklık,   parlaklık,matlık gibi özellikler kazandırır.                                                 
Mineraller      kayaçların içindedir.Bunların bazılarına ulaşmak için toprağın derinliklerine inmek gerekir.
Mineralleri günlük hayatımızda birçok alanda kullanırız.
Örneğin;
* Ampulün içindeki telin yapıldığı tungsten bir mineraldir.
*Ayna yapımında silis ve gümüş mineralleri kullanılır.
*Kurşun kalemin ucu grafit adlı mineralden yapılmıştır.
*Tebeşir alçı taşı denilen mineralden yapılmıştır.
*Günlük hayatımızın birçok yerinde kullandığımız alüminyum, çinko, demir, altın, kömür, bakır, kum taşı, granit, mermer birer mineraldir.
    Ekonomik değeri olan mineral, taş veya kayaçlara MADEN denir.
   Altın, elmas, kömür birer madendir.
    TOPRAK NASIL OLUŞTU?
 Toprak kayaçların parçalanması sonucu oluşmuştur. Kayaçlar ise suyun, rüzgârın, iklim şartlarının ve bitki köklerinin etkisiyle parçalanmıştır.
    SUYUN ETKİSİ
 *Akarsular taşları sürükleyerek birbirine çarpıp parçalanmasına neden olur.
 *Kayaçlardaki çatlaklardan giren su donar ve kayaçları parçalar.
                 RÜZGÂRIN ETKİSİ
 *Rüzgârın etkisiyle kayaçlar kopar, parçalanır ve aşınır. PERİ BACALARI bu şekilde oluşmuştur.
 İKLİM ŞARTLARININ ETKİSİ ( ISI ETKİSİ)
 *Güneş’in etkisiyle kayaçlar gündüz ısınır ve genişler. Gece hava soğuyunca kayalar büzüşür. Genişleme ve büzüşme kayaları çatlatır ve ufaltır.
 BİTKİLERİN KÖKLERİ
 *Kayaçların çatlaklarına giren kökler burada büyüyüp kayaçların parçalanmasına neden olur.
 BÜTÜN BU OLUŞUMLARIN YANINDA BİTKİ VE HAYVAN ATIKLARI DA BU PARÇALARA KARIŞARAK TOPRAĞI OLUŞTURUR.
                    EROZYON
   Toprak aşınması da denir. Toprağın sürüklenip gitmesidir.Erozyon sonucunda toprak bitki yetiştirmeye uygun olan ve canlıların yaşadığı en verimli kısmını kaybeder.Erozyona;
*Yağmur suları                 
  *Akarsular
  *Eriyen kar suları              
  *Rüzgârlar sebep olur.
 EROZYONU ÖNLEMEK İÇİN
*Yamaçlar ağaçlandırılmalıdır.
*Bentler ve barajlar yapılmalıdır.
*Ormanlar korunmalı ve sayısı arttırılmalıdır.
*Toprak eğimine ters sürülmeli.
      (GÖZLEMLENEBİLİR KATMANLAR)
1- HAVA KÜRE ( ATMOSFER)
   Çeşitli gazların karışımından oluşmuştur. Yer küreyi sarar, çevresinden uzaklaşmaz.Su buharı bu katmanda bulunur.Güneş’ten gelen zararlı ışınları engeller.Canlılar için gerekli gazları içerir.
2- SU KÜRE
   Taş küre ile iç içe olan katmandır. Su küreyi; okyanuslar, denizler, iç kesimlerindeki çukurlara suların birikmesiyle oluşan göller, akarsular ve yeraltı suları oluşturur. Canlılar için çok önemli yaşam kaynağıdır. Su kürenin yaklaşık YÜZDE BİRİ içme suyu olarak kullanılabiliyor. Kullanılan bu suya tatlı su da denilmektedir.
3- TAŞ KÜRE ( YER KABUĞU )
  Üzerinde canlıların yaşadığı katmandır. Çeşitli yapıdaki kayaçlardan oluşmuştur. Üst kısımları yer yer toprakla örtülmüştür. Yer yer yükselti, düzlük, ve çukurlardan oluşur.Kalınlığı   her   yerde aynı değildir.Okyanusların dibinde ince ,dağlık bölümlerde kalındır. Yer kabuğunun derinliklerine inildikçe sıcaklık artar

 4-ATEŞ KÜRE ( MAĞMA TABAKASI) (MANTO)
   Yer kabuğunun hemen altındaki tabakadır. Sıcaklığı çok yüksektir. Erimiş maddeler, sıkışmış gaz ve buharlardan oluşmuştur. Ateş kürenin akışkan bir yapısı vardır ve hareketlidir. Ateş küreyi oluşturan akışkan ve sıcak olan bu erimiş maddeye MAGMA denir. Magma zaman zaman yanardağlardan yeryüzüne çıkar. Magmanın yeryüzüne çıkmış haline LAV denir.
 5-AĞIR KÜRE  (ÇEKİRDEK)     
   Dünya’nın en iç ve en kalın katmanıdır. En sıcak ve en ağır katman burasıdır. Sıcaklığı çok yüksek olmasına rağmen katı ve katıya yakın haldeki maddelerden oluşmuştur.
 Yeryüzünden içe yani merkeze doğru gidildikçe sıcaklık artar.
                          ÇEVRE KİRLİLİĞİ
  Doğada bulunan hava, su ve toprağın sanayi atıkları, kimyasal maddeler, evsel atıklar, bilinçsizce kullanılan teknolojik ürünler sonucu kirlenmesi olayıdır. Kirlenmiş bir çevrede canlılar yaşayamaz.
             KİRLİLİĞİ ÖNLEMEK İÇİN ;
        *İnsanlar eğitilmeli.
*Fabrika ve sanayi tesislerin bacalarında filtre kullanılmalı.
*Fabrika ve sanayi tesislerine arıtma tesisleri kurulmalı.
*Ev ve iş yerlerinde kaliteli yakıtlar kullanılmalı.
*Motorlu taşıtlarda çevreci yakıtlar geliştirilmeli.
*Kimyasal maddelerin, tarım ilaçlarının ve her türlü atığın, kanalizasyonların akarsu ve denizleri kirletmesi önlenmeli.
*Toprakta çürümeyen plastik ve naylon atıklar ile pil, hastane atıkları ve nükleer atıkların toprakla teması önlenmeli.
* Geri dönüşümlü malzemeler kullanılmalı.
*Ağaç dikilmeli ve ormanlar korunmalı.
*Bilinçsizce sanayileşme önlenmeli.

*Erozyona        karşı         önlemler   alınmalı
 Soru-cevap sitesi




Yorum Gönder

 
Top